Deski tarasowe — przegląd gatunków i formatów
Deski tarasowe dostępne na polskim rynku różnią się gatunkiem drewna, formatem, sposobem obróbki powierzchni i klasą trwałości. Standardowe szerokości wynoszą 90–145 mm, grubości 21–28 mm, długości od 2,4 m do 5,1 m (z krokiem co 0,3 m). Powierzchnia desek może być gładka, wytłaczana (rowkowana) lub szczotkowana — każda z tych opcji inaczej zachowuje się w kontakcie z wodą i ma inne właściwości antypoślizgowe.
Drewno iglaste krajowe
Sosna impregnowana ciśnieniowo (UC3b) jest najtańszą opcją. Zielonkawa barwa po impregnacji zanika w ciągu jednego sezonu, a po zastosowaniu oleju lub bejcy drewno zyskuje pożądany kolor. Wymaga impregnacji zewnętrznej co 1–3 lata zależnie od ekspozycji. Świerk stosowany jest rzadziej ze względu na liczne sęki i niższą naturalną twardość.
Modrzew europejski
Modrzew jest gatunkiem preferowanym przez wielu wykonawców tarasów ze względu na naturalną trwałość (klasa 3–4 według PN-EN 350) i stosunkowo atrakcyjną estetykę. Świeże deski mają żółto-pomarańczowy kolor, który po ekspozycji bez olejowania szarzeje do barwy srebrzystoszarej. Olejowanie utrzymuje ciepłą tonację i spowalnia szarzenie.
Bangkirai i inne gatunki tropikalne
Bangkirai (Shorea laevis), cumaru (Dipteryx odorata) i teak (Tectona grandis) to gatunki o klasie trwałości 1–2 — odporne na gnicie nawet bez regularnej konserwacji. Ich wysoka gęstość (bangkirai osiąga 850–1100 kg/m³) oznacza lepszą odporność na ścieranie, ale też wyższy koszt zakupu i trudniejszy montaż (konieczność wiercenia otworów wstępnych pod wkręty).
Systemy montażu desek tarasowych
Deski tarasowe mocuje się do legarów lub rusztu nośnego za pomocą jednej z trzech głównych metod:
- Wkręty przez lico deski — najprostsza metoda, deski wiercone przez górną powierzchnię. Wkręty ze stali nierdzewnej (A2 lub A4) należy wpuszczać do głębokości co najmniej 0,5 mm pod powierzchnię i zaślepiać kołkiem lub szpachlówką epoksydową. Metoda widoczna, ale trwała i łatwa w naprawie.
- Wkręty ukośne (Torx pod kątem) — deskę wkręca się od boku przez krawędź, wkręty są niewidoczne z góry. Wymaga precyzji, but eliminuje pęknięcia na licu deski. Stosowane szczególnie przy drewnie twardym.
- Klamry ukryte (klipsy) — metalowe lub plastikowe klamry wsuwane w rowek frezowany w krawędzi deski i przykręcane do legara. Lico deski pozostaje całkowicie gładkie i bez śladów montażu. Wymagają desek profilowanych z rowkiem bocznym — nie każdy gatunek i format jest dostępny z rowkiem.
| System montażu | Widoczność | Trudność | Możliwość naprawy |
|---|---|---|---|
| Wkręty przez lico | Widoczne | Niska | Łatwa |
| Wkręty ukośne | Niewidoczne | Średnia | Umiarkowana |
| Klamry ukryte | Całkowicie ukryte | Wyższa | Wymagają demontażu rzędu desek |
Legary i ruszt nośny
Deski tarasowe układane są na legarach — poziomych listwach nośnych, do których przymocowane są deski. Rozstaw legarów wynosi typowo 400–600 mm dla desek o grubości 21 mm i 500–800 mm dla desek 28 mm. Legary z drewna iglastego impregnowanego (UC3b lub UC4) układa się na podkładkach gumowych lub z tworzywa — dystansujących je od podłoża o co najmniej 10–20 mm.
Alternatywą jest ruszt z profili aluminiowych — lżejszy, nie gnijący, łatwy w montażu. Stosowany przy tarasach na balkonach i w miejscach o ograniczonej wentylacji podpłytowej.
Środki do konserwacji drewna tarasowego
Na rynku dostępne są trzy główne kategorie środków:
- Oleje do drewna zewnętrznego — wnikają w strukturę drewna i nie tworzą powłoki na powierzchni. Łatwe w renowacji (można nakładać bez szlifowania). Stosowane do gatunków tropikalnych i modrzewia.
- Bejco-impregnaty — środki łączące pigment koloryzujący z biocydem i impregnatem. Tworzą cienką powłokę powierzchniową. Stosowane do drewna iglastego impregnowanego.
- Lakiery i lakierobejce zewnętrzne — tworzą grubą powłokę. Dają efekt lakierowany, ale wymagają pełnego szlifowania przy renowacji, co jest pracochłonne.
Nowe deski z drewna tropikalnego wymagają tzw. odtłuszczania przed pierwszym nałożeniem oleju. Teak i niektóre gatunki są bogate w oleje naturalne, które mogą uniemożliwiać wchłanianie środka konserwacyjnego. Odtłuszczanie przeprowadza się specjalnym zmywaczem lub rozcieńczalnikiem epoksydowym.
Szczeliny dylatacyjne i odwodnienie
Każda nawierzchnia tarasowa wymaga szczelin dylatacyjnych — zarówno między deskami (szczelina boczna 4–8 mm dla drewna, według zaleceń producenta dla WPC), jak i między tarasem a ścianą budynku (min. 10–20 mm). Szczeliny umożliwiają odpływ wody, cyrkulację powietrza i swobodne ruchy termiczne materiału.
Taras powinien mieć spadek co najmniej 1,5–2% od ściany budynku w kierunku ogrodu, co zapewnia odpływ wody deszczowej bez zastoisk.
Konserwacja cykliczna
Częstotliwość konserwacji zależy od gatunku drewna, ekspozycji i zastosowanego środka. Orientacyjne cykle:
- Sosna impregnowana z bejco-impregnatem — co 1–2 sezony
- Modrzew olejowany — raz w roku (wiosna) lub co dwa lata przy mniejszej ekspozycji
- Bangkirai olejowany — co 2–3 sezony
- Bangkirai bez olejowania (szarzenie naturalne) — bez regularnej konserwacji, jedynie coroczne mycie myjką ciśnieniową (niskie ciśnienie, dysza wachlarzowa)
- WPC — mycie wodą z detergentem raz w roku, niekiedy specjalny cleaner WPC